Mijn laatste bijdrages

vrijdag 17 december 2010

Wie helpt mij bij het vinden van literatuur?

De afgelopen tijd ben ik druk bezig geweest met mijn onderzoek naar gebruik van SGI in het MBO. Een groot probleem daarbij is het vinden van geschikte literatuur.

Ik ben op zoek naar literatuur dat ingaat op de invloed van studentengedrag op lerarengedrag bij innovaties of in het onderwijs in het algemeen. Bij SGI ga ik er immers van uit dat studentengedrag lerarengedrag zal beinvloeden. Geef studenten dus een rijke, gevulde leeromgeving (met ICT) en de leraren zullen deze op een gegeven moment wel moeten gaan gebruiken: studneten stimuleren leraren tot bepaald gedrag. Dat de omgeving wel tot in de puntjes verzorgd moet zijn is een ander verhaal, maar niet minder waar...

Wie kan mij helpen aan de juiste literatuur. Reageer en wordt opgenomen in mijn masteronderzoek. Maak jezelf onsterfelijk! Ter inspiratie hier mijn onderzoeksvoorstel zoals dat er nu (17122010) uitziet.

woensdag 15 december 2010

De vrije wil bestaat niet? En het onderwijs dan?

De vrije wil? 
Kennis wordt in het onderwijs vaak gezien als tegenhanger van persoonlijke vorming. Vooral in het MBO wordt nog wel eens de kreet gebruikt:” ik kom hier om wat te leren” als vakken als burgerschap, sport en (in mindere mate) Nederlands op het rooster staan. Ook “waar heb ik dit voor nodig, ik wil een vak leren” komt nog wel eens voor.

De gedachte dat studenten gevormd kunnen worden tot mondige en rationeel denkende burgers is gemeengoed. Het leerplan Leren, Loopbaan en Burgerschap in het MBO staat er vol mee. Zo moet de student zich daarin bijvoorbeeld orienteren op de consumentenmarkt, rekening leren houden met eigen wensen en mogelijkheden en beslissen hoe hij gezond gaat leven op basis van gevonden informatie.

Studenten die de bovenstaande opmerkingen tegen ‘algemene’ vakken maken twijfelen niet of soortgelijke vakken invloed op hen als persoon hebben. Ze schatten die weliswaar niet bijzonder hoog in, maar ze hebben veel meer moeite met de vraag of deze vakken wel een bijdrage leveren aan hun latere functioneren als vakkracht.
Ik stel hier een andere vraag: kunnen deze vakken wel bijdragen aan de persooonlijke vorming van studenten? Zijn studenten, kinderen, volwassenen wel op te leiden tot mondige wezens die de regie hebben over hun denken en handelen?

Er zijn hier wat verschillende gedachten over. Eigenlijk gaan alle huidige en vroegere onderwijskundigen er van uit dat mensen gevormd kunnen worden (of ze gevormd zouden moeten worden en waarom, is een heel andere hier niet ter zake doende vraag).
Tegenwoordig is er echter ook een andere stroming, die vanuit hersenonderzoek stelt dat de invloed van individuen op hun denken en handelen veel beperkter is.
Daniel M. Wegner bijvoorbeeld noemt als psycholoog de vrije wil een illusie. De illusie van de bewuste wil is echter wel een gids voor onszelf, ons verantwoordelijkheidsgevoel en moraliteit. (Wegner, 2002). Victor Lamme, hoogleraar cognitieve neurowetenschap, gaat verder en stelt dat Ons Ware Ik niet ons bewustzijn is maar “het machtige brein zelf”. De invloed van ons bewustzijn is minimaal, mensen worden meer geregeerd door emoties dan door logisch nadenken. Er zit volgens hem geen bewuste ik aan de knoppen. Schwartz (2004) schrijft in ‘The paradox of choice’ dat wij uitgaan van maximale vrijheid voor burgers om te kiezen wat zij willen. Hoe meer keus, des te meer vrijheid, des meer welvaart, zo is de nu gangbare gedachte. Hij stelt echter dat meer keuze niet bevrijdt, maar verlamt en dat mensen er ongelukkiger van worden.


En inderdaad: uitgaande van emotionele sturing van ons ‘Ik’ welke botst met de sociaal wenselijke verstandelijke benaderingswijze, zal grote keuzevrijheid bij de meeste mensen interne conflicten opleveren. Wij willen er wel rationeel mee omgaan, wij worden geacht er rationeel mee om te gaan, maar we kunnen het niet.

Het onderwijs
Ik stel mij voor dat in 2020 het idee dat wezenlijke persooonlijke vorming vergeefse moeite is in het onderwijs gemeengoed zal zijn geworden. Verdere verhuftering van de maatschappij zal hebben laten zien dat de gedane investeringen in tegengaan hiervan nauwelijks rendement hebben gehad. Dit terwijl het probleem van de afnemende resources (leerkrachten) ons meer en meer hebben laten inzien dat we ons in het onderwijs moeten richten op zaken waar we wel invloed op hebben: kennis. Onderzoek van neurofysiologen zal in 2020 steeds meer bijgedragen hebben aan een wetenschappelijke onderbouwing van de theorie dat individuen weinig of geen controle over hun bewuste Ik hebben.

Daarnaast zal er over 10 jaar steeds meer druk op het onderwijs worden gelegd door burgers die vinden dat onderwijs een taak heeft in de socialiseringsprocessen van de ‘hufters’, al was het maar via werkkampen en tuchtscholen. Ook deze burgers laten zich niet leiden de rede...

Kennis zal steeds meer gezien worden als een compensatie voor minder gewenste persoonlijkheidskenmerken waarbij het niveau van de opleiding en het karakter van het toekomstige beroep de mix bepalen tussen benodigde kennis en vastgestelde persoonlijke eigenschappen. Ik noem dit de bewustzijncoëfficiënt.

Paradox
Het MBO zal een probleem krijgen met de vraag of een student geschikt is (of geschikt kan worden!) voor een bepaald vak. Persoonlijkheidstesten zullen breed ingevoerd worden en bepalend zijn voor toelating op een vakschool.
Er ontstaat een paradox:
Persoonlijkheid wordt nu vaak minder van belang geacht voor toelating tot een school: studenten kunnen immers nog gevormd worden. Als de persoonlijke vorming van studenten een mission impossible is geworden neemt daarbij het belang hiervan juist enorm toe. En dit terwijl er juist weinig aan te doen blijkt te zijn...

Het onderwijs zal studenten in 2020 niet meer lastigvallen met onderwijscatalogi, flexibilisering en reflectie. Te veel keuzevrijheid en zicht op je echte ‘Ik’ werpen blokkades op en een hoop frustratie. Wat heb je er aan om te weten welke zaken er bij jezelf veranderd moeten worden als je alleen wat cosmetische ingrepen kunt doen?

zondag 12 december 2010

ICT-Innovaties in 't onderwijs: eerst Human Resource, dan de rest

Rolf Bruins gaf in zijn college afgelopen vrijdag 11 december een aantal variabelen aan die innovatie stimuleren.
Hij maakt daarin een onderscheid tussen de volgende soorten variabelen:
  1. Technologische
  2. Structurele
  3. Culturele
  4. Human Resource

Hoe werkt dat dan in de praktijk, dacht ik? En dan vooral: mijn praktijk? 
Als je kijkt naar een innovatie op het gebied van onderwijstechnologie (dus met ICT) kunnen de 4 categorieeen onder meer de volgende variabelen bevatten (zie schema):
  • Technologisch:  in hoeverre zijn de software, hardware, infrastructuur en de ict-kennis aanwezig?
  • Structurele variabelen: is de organisatie ingericht, is er communicatie tussen gebruikers en automatisering? Wie bepaalt bv hoe en waar het gebruikt mag worden?
  • Cultuur: moet er meteen iets praktisch ingezet worden of is er ook 'tolerantie voor het onpraktische'? Mogen er risico's genomen worden door gebruikers of moet alles afgekaart worden met formulieren en projectplannen (Prince II en zo)
  • Human Resource: zijn de nieuwe gebruikers bereid een training te volgen en weet men zeker dat de applicatie de persoon niet gaat vervangen? Of: hebben we creatieve mensen in dienst?




Volgens Bruins is de Human Resource categorie verreweg de belangrijkste. Zelfs bij (of juist bij?) innovaties waarbij in een onderwijsorganisatie ICT betrokken is. 

SGI?
Wat betekent dit voor mijn onderzoek naar mogelijkheden voor invoering van SGI op het Deltion College?
In het onderzoek ga ik studenten van mijn doelgroep voorzien van een gevulde leeromgeving (n@tschool) en een gevulde kennisbank (Fiducia), buiten de leraren om. Door het gebruik hiervan en actieve en passieve invloed van studenten op leraren denk ik dat studenten bij leraren een vraag neerleggen de ELO en Fiducia te gaan gebruiken. 

Technologisch is alles dik voor elkaar. Er is software, er zijn pc's, internet en bij mij voldoende kennis. De studenten moeten uiteraard wel getraind worden in het gebruik van de ELO en Fiducia. 
In de organisatie heb ik steun van de betreffende onderwijsmanager en de directeur innovatie. Ook binnen het MT is een en ander bekend. 
Wat cultuur betreft: we gaan geen formulieren invullen. No-nonsense op basis van een innovatieplan. Wat precies de uitkomst wordt weten we niet, maar het wordt wel bere-interessant.
Human resource: precies hier richt mijn alternatieve innovatiestrategie zich op! Deze variabelen zijn in het team niet ontwikkeld / ingevuld. Hoe krijg ik de betrokken leraren zover dat ze de tools willen gaan gebruiken en dat ze gaan trainen en zich ontwikkelen? U raadt het al: op aandrang van de studenten.

Ik besef mij nu dat SGI zich met name richt op de Human Resource variabelen en dus ook inpasbaar zou moeten zijn op innovaties waar geen ICT bij betrokken is. Nou ja, eerst SGI bij de invoering van een ELO (n@tschool) maar eens onderzoeken. 

Wordt een mooi SGI-jaar, 2011!

vrijdag 10 december 2010

De dag dat alles samen kwam: stuiterend door de gang

Spannend. Vandaag geven de uitgevers en distribeurs aan wanneer zij verder kunnen gaan met de invoering van het federatieve contentdistributiemodel. Ben benieuwd of er toch nog een tussenmodel a la DAF wordt ingevlogen of dat we rechtsreeks over gaan in 2011. Wie weet...
Helaas nog niets gehoord, zodra er nieuws is zal ik het hier plaatsen.


Ook spannend: een studiedag voor mijn master Learning and Innovation op Windesheim. Gezien mijn eerdere ervaringen had ik niet zo’n zin. Dat is een understatement, laten we zeggen dat een gemiddelde pinguin meer zin heeft om op Mambobeach een middagje zon te pakken dan dat ik had om naar college te gaan...


Verrassing 1
Eerst de kenniskring van Peter van 't Riet. Hij ondersteunt mij en enkele anderen vanuit de kenniskring ICT bij het onderzoek. Het moet gezegd: een geweldige ochtend. Met twee andere studenten van 9 tot half 1 tijd om direct feedback te krijgen op de masterproposal: verhelderend, concreet en constructief. Ook als studenten onder elkaar veel feedback en actieve bemoeienis.


Verrassing 2
Enigzins blij, maar toch angstig na de pauze op weg naar het college ICT. Weer een verrassing: een gastcollege van Rolf Bruins die ons een geweldige presentatie over informatiemanagement voorschotelde. Erg goed met vragen en antwoorden die ik mij ook stel voor mijn onderzoek:
  1. waarom willen leraren geen ICT gebruiken in het primair proces?
  2. hoe kun je leraren zo ver krijgen dit wel te gaan doen?
Mijn antwoord is wellicht al wel bekend. Maar ook Rolf bleek er zo over te denken!
  1. Leraren zijn eigenwijs en hebben verstand van onderwijs. Zij denken dat managers dat niet hebben. Of zoals Minzberg stelt: aan professionals is moeilijk of geen leiding te geven.
  2. Maak een Bypass en richt je rechtstreeks op de student. Of: zoals Rolf Bruins dat vanuit zijn (informatie)managementachtergrond aangaf: zet de klant in je team om innovaties door te voeren. Goede literatuur hierbij: Mintzberg en Gary Hamel: "Het einde van het management zoals wij dat kennen"
Dus een voor mij onbekende docent die zomaar vol vuur kwam vertellen waarom mijn voor hem onkend onderzoek zo'n geweldig thema heeft.
In een nagesprek na de presentatie spraken we nog wat verder over mijn onderzoek waarvan het thema zo verrassend dicht bij zijn presentatie ligt. Volgens hem is er over studentgerichte innovatie eigenlijk nauwelijks literatuur. Wel in de commerciele sector mbt invloed van klanten, maar de transfer naar onderwijs wordt niet gemaakt. Werk te doen dus! Hij gaf de tip goed te kijken naar het werk van Victor Lamme over de vrije wil / het ontbreken ervan. Zijn theorieen zijn goed te gebruiken binnen onderwijsinnovaties.


Het moest niet gekker worden: eerst een presentatie geven gelinkt aan mijn onderzoek en daarna ook nog eens een al eerder door mij gebruikte theorie opvoeren als zinvol. Nah....


Verrassing 3
Kan het nog gekker: jawel!
Stuiterend van energie naar het eennalaatste onderdeel vandaag:  een rollenspel waarin wij een teamvergadering nabootsen waarin invoering van een ICTmiddel besproken wordt. Uiteraard loopt dit overleg uit de klauwen en komen we er niet uit. Reactie van deelnemers aan het rollenspel: als we nu geweten hadden dat de studenten graag zo'n vernieuwing wilden, waren we wel 'om' gegaan hoor... . Ik kon mijn oren niet geloven.


Het laatste halfuur bij de nabespreking met collega studenten weer veel gemopper over literatuurlijsten en aangekondigde toets. Heb m'n spullen gepakt en ben jubelend naar huis gefietst. Dat gevoel laat ik me in zo'n laatste half uurtje niet meer afpakken.

donderdag 9 december 2010

ROC-6, contentketen en Knooppunt MBO

Enige jaren geleden zijn zes ROC's die allemaal N@tschool gebruiken een regelmatig overleg gestart. Dit met als achtergrond het idee dat gezamelijk optreden naar de leverancier van N@tschool op een aantal punten meer gewicht in de schaal zou leggen dan dat men individueel op zou treden. Daarnaast is het natuurlijk prettig om regelmatig van de andere heavy-users te horen welke Hosanna- en gruwelverhalen er rond allerlei actuele n@tschoolzaken spelen.

Gisteren, woensdag was er weer zo'n bijeenkomst, dit keer in Zwolle. Deelnemers: Zadkine, Friese Poort, ROC Leiden, Horizon College, ROC van Twente, Deltion College en Koning Willem I.
Goed geteld, het zijn er inderdaad 7, samen goed voor zo'n 125.000 studenten (!).

Uiteraard heb ik hier samen met Klaas Wever (Horizon College) de resultaten van het overleg rond de distributie contentketen gepresenteerd. Over het algemeen vinden de ROC6-leden het project een goede kant op gaan. Interessant is natuurlijk de vraag die gesteld werd wat de rol van de distributeurs in deze nog zal zijn. Worden zij enkel incassobureaus voor scholen die zelf bepaalde kosten niet wensen te innen, of zullen zij in staat zijn zich door serviceverlening te handhaven in de e-contentmarkt? Denk bijvoorbeeld aan Eduroute dat als een soort licentiekantoor functioneert.

Een van de deelnemers presenteerde het 'Knooppunt MBO', een zogenoemd 'Federatief leermiddelenplein'. Volgens de site van stichting Praktijkleren "een project van Stichting Praktijkleren en het bureau M&ICT, een gezamenlijk bureau van drie ministeries. We realiseren een knooppunt waarin alle digitale stromen van Stichting Praktijkleren, uitgeverijen, de elektronische leeromgeving (ongeacht het type) van het roc en andere systemen bij elkaar komen. Het doel: met enkele klikken kan een team een totaalpakket per werkproces samenstellen en met enkele klikken kan de leerling per werkproces aan het werk". Ook participeert Threeships in het geheel.De ROC-6 leden waren op zich wel enthousiast over dit initiatief: het blijkt immers te werken.
Jammer is wel dat het een gesloten omgeving is (lijkend op Eduroute), commercieel uitgebaat en, anders dan de omschrijving doet vermoeden, nog niet operationeel aangesloten op de Kennisnet Entreefederatie. Daarnaast zijn authenticatie en autorisatie op één plek samengebracht. De ROC-zessers vinden dan dus ook dat dit project zich aan moet sluiten bij ons project 'Contentketen': een open omgeving met een een aparte neutrale authenticatieprovider (zie ook ECK2). Daarna is het wellicht een serieuze optie om binnen een ROC te gaan gebruiken.

Toevoeging op 17 januari 2011: Ik kreeg als reactie op deze blog van Maries Dinaux (projectleider Knooppunt MBO) het volgende bericht:
"...Knooppunt MBO is een niet commercieel en open platform, wat voor authenticatie volledig is gebaseerd op de Entree federatie. Voor het licentiemechanisme wordt gebruik gemaakt van het door ThreeShips ontwikkelde licentiekantoor.
De opzet is- met Stichting Praktijkleren als initiatiefnemer- in eerste instantie ontwikkeld voor de sector zakelijke dienstverlening (Ecabo dossiers), maar de techniek is mbo-breed bruikbaar.  Stichting Praktijkleren is zoals je weet geen commerciële partij maar ‘eigendom’ van de 41 aangesloten roc’s (waar onder Deltion)...". 

Nou ja, wat kwam verder aan de orde?
Onder meer een prachtige rekenmodule in N@tschool waarmee een student snel zijn formatieve toetscijfers kan inzien (Friese Poort), het redelijk simpel volledig streaming maken van de N@tschool materialenbank (Deltion) en de overstapperikelen naar versie 11. Ook  de volledig uitgekomen wet van Murphy bij het Horizoncollege bij het gebruik van Deviant-lesmaterialen via N@tschool kwam voorbij.


Tja, en wat doe je dan als in de organisatie steeds maar weer de vragen opduiken als "waarom N@tschool en geen Sharepoint?" Zuchten, koffie drinken en uitleggen. In die volgorde.